Sau một khoá tập huấn, người đi học thường được giao chia sẻ lại cho tổ. Buổi đó thường diễn ra theo cùng một cách: người chia sẻ trình bày lại nội dung, mọi người ngồi nghe, hết giờ.
Và gần như không có gì thay đổi trong lớp học sau đó.
Vì sao buổi chia sẻ lại thường không có tác dụng
Bốn nguyên nhân:
Nó là một buổi thuật lại. Người chia sẻ kể những gì đã học, nhưng chính họ cũng chưa áp dụng — nên nội dung vẫn ở mức lý thuyết.
Quá nhiều nội dung. Một khoá ba ngày được nén vào chín mươi phút. Kết quả là mọi thứ được nhắc qua và không thứ gì đủ rõ để làm theo.
Không ai phải làm gì. Người dự ngồi nghe, không thực hành, không cam kết gì.
Người dự không thấy nó giải quyết vấn đề của họ. Nội dung được trình bày như một phương pháp mới cần học, chứ không như một cách xử lý thứ họ đang vướng.
Chọn nội dung: một thứ thôi
Đây là quyết định quan trọng nhất và nó đi ngược với cảm giác tự nhiên.
Chọn một kỹ thuật cụ thể mà đồng nghiệp có thể dùng ngay trong tuần tới — không phải tóm tắt cả khoá.
Tiêu chí chọn:
Nó giải quyết một vấn đề mà tổ đang có thật. Hỏi trước: mọi người đang vướng gì nhất? Chọn thứ trả lời câu đó.
Nó làm được mà không cần thêm nguồn lực.
Chính bạn đã thử rồi. Đây là điều kiện quan trọng nhất — bạn phải áp dụng nó trong lớp mình trước, ít nhất vài lần, để có gì thật để kể.
Nếu chưa thử, hoãn buổi chia sẻ lại vài tuần và thử trước. Buổi chia sẻ về một thứ mình đã làm khác hẳn buổi chia sẻ về một thứ mình đã nghe.
Thiết kế buổi chín mươi phút
Một khuôn dùng được:
Mười phút: nêu vấn đề. Bắt đầu bằng tình huống thật trong lớp mà mọi người đều gặp — không bắt đầu bằng tên phương pháp.
Mười lăm phút: cách làm. Cụ thể, có ví dụ từ chính lớp của bạn — kể cả lần đầu chưa chạy tốt.
Ba mươi phút: người dự tự làm. Đây là phần quan trọng nhất và là phần bị cắt nhiều nhất. Mỗi người chuẩn bị áp dụng kỹ thuật đó vào một bài cụ thể của chính mình — không phải làm bài tập giả định.
Hai mươi phút: chia sẻ và góp ý. Vài người trình bày những gì vừa làm, cả tổ góp ý.
Mười lăm phút: thống nhất bước tiếp. Ai sẽ thử cái gì, trong tuần nào. Ghi lại.
Tỷ lệ đáng chú ý: hơn một nửa thời gian dành cho việc người dự làm, không cho việc người chia sẻ nói.
Người lớn học khác
Bốn điểm khác với dạy học sinh, và quên chúng là lý do nhiều buổi tập huấn gây khó chịu:
Họ có kinh nghiệm và muốn nó được ghi nhận. Hỏi ý kiến họ, mời họ kể cách họ đang làm — thay vì trình bày như thể đây là thứ họ chưa biết.
Họ cần biết nó dùng được ngay. Người đi làm không học vì thú vị mà vì có việc cần giải quyết.
Họ đánh giá dựa trên tính thực tế. Nếu một kỹ thuật đòi điều kiện mà lớp họ không có, họ sẽ bỏ qua — và họ đúng.
Họ không thích bị coi là học viên. Ngôn ngữ và cách điều hành nên là của một buổi trao đổi giữa đồng nghiệp, không phải của một lớp học.
Khi có người không muốn tham gia
Tình huống thường gặp, và nó có lý do chính đáng: họ đã dự nhiều buổi tập huấn không dùng được, và họ đang bận.
Bốn cách xử lý:
Nói thẳng ở đầu buổi rằng buổi này chỉ bàn một thứ và mục tiêu là mọi người ra về với một cái áp dụng được. Điều này khác hẳn kỳ vọng của họ về một buổi tập huấn.
Giữ đúng giờ. Bắt đầu và kết thúc đúng — đây là dấu hiệu tôn trọng thời gian mà ai cũng nhận ra.
Đừng ép phát biểu. Cho làm việc theo cặp trước; người ngại nói trước cả tổ vẫn tham gia được.
Hỏi ý kiến người có kinh nghiệm nhất ở giữa buổi. Nếu họ tham gia, cả tổ tham gia.
Sau buổi
Ba việc quyết định buổi đó có tác dụng hay không:
Gửi lại một trang — không phải toàn bộ tài liệu, chỉ phần cần để làm: các bước, một ví dụ, một mẫu nếu có.
Hỏi lại sau hai tuần. Ai đã thử, kết quả ra sao, vướng ở đâu. Một câu hỏi trong buổi sinh hoạt tổ là đủ.
Dành mười phút ở buổi sinh hoạt sau cho những người đã thử kể lại. Đây là bước biến một buổi tập huấn thành một thay đổi thật — và nó là bước gần như không ai làm.
Nếu bạn là tổ trưởng
Ba việc:
Đừng giao chia sẻ lại toàn bộ khoá. Yêu cầu chọn một thứ và nói rõ điều đó khi giao.
Cho người chia sẻ thời gian thử trước — vài tuần giữa lúc đi học về và lúc chia sẻ.
Đặt buổi theo dõi vào lịch ngay khi đặt buổi chia sẻ. Không có buổi thứ hai thì buổi thứ nhất thành một lần nói.
Một cách tự kiểm
Sau một tháng, hỏi: có ai trong tổ đang làm khác đi vì buổi hôm đó không?
Nếu không ai, thì vấn đề không nằm ở nội dung mà nằm ở thiết kế buổi — và câu trả lời thường là: người dự đã ngồi nghe thay vì làm.
Vì sao buổi chia sẻ lại sau tập huấn thường không có tác dụng?
Vì nó là buổi thuật lại, quá nhiều nội dung bị nén, người dự không phải làm gì, và nội dung không gắn với vấn đề họ đang vướng.
Điều kiện quan trọng nhất khi chọn nội dung là gì?
Chính bạn đã thử nó trong lớp mình trước — buổi chia sẻ về thứ mình đã làm khác hẳn buổi chia sẻ về thứ mình đã nghe.
Nên dành bao nhiêu thời gian cho phần người dự làm?
Hơn một nửa buổi — và mỗi người áp dụng vào một bài cụ thể của chính mình, không phải bài tập giả định.
Bước nào biến buổi tập huấn thành thay đổi thật?
Dành mười phút ở buổi sinh hoạt sau cho những người đã thử kể lại — bước này gần như không ai làm.
