Một giáo viên mới ra trường nhận lớp. Về chuyên môn, họ đã được đào tạo. Về những thứ còn lại, phần lớn phải tự học trong lúc đang đứng lớp.
Năm đầu là năm có tỷ lệ rời nghề cao, và các lý do được nêu ra hiếm khi là thiếu kiến thức chuyên môn.
Những gì họ thật sự vướng
Năm nhóm, xếp theo mức gây khó:
Quản lý lớp. Đây là vấn đề số một, gần như ở mọi nơi. Chương trình đào tạo sư phạm nói về nó, nhưng biết và làm được là hai chuyện, và thực tập ngắn không đủ để hình thành kỹ năng.
Phân bổ thời gian. Soạn một bài mất nhiều giờ với người mới. Nhân với số tiết trong tuần thì không đủ thời gian, và hệ quả là làm việc tới khuya trong nhiều tháng.
Làm việc với phụ huynh. Cuộc gọi đầu tiên với một phụ huynh đang bực là tình huống không ai chuẩn bị trước.
Các thủ tục hành chính — sổ sách, báo cáo, quy trình của trường. Không khó nhưng không ai nói, nên người mới phát hiện bằng cách làm sai.
Không biết mình đang làm tốt hay không. Thiếu phản hồi là một nguồn căng thẳng thường xuyên và ít được nhận ra.
Vì sao cơ chế kèm cặp thường hình thức
Nhiều trường có phân công người kèm giáo viên mới. Bốn lý do khiến nó không chạy:
Người kèm không có thời gian. Họ vẫn dạy đủ tiết và nhận thêm việc này mà không được giảm gì.
Không rõ phải làm gì. Phân công xong rồi để đó, không có nội dung, không có nhịp.
Ghép sai người. Ghép theo tiện lợi hành chính chứ không theo môn hoặc theo khối lớp.
Lẫn với đánh giá. Nếu người kèm cũng là người nhận xét để xếp loại, giáo viên mới sẽ không dám nói mình đang vướng gì — và mất đi toàn bộ giá trị của cơ chế.
Điểm cuối là điểm quan trọng nhất và dễ sửa nhất: tách vai trò kèm cặp khỏi vai trò đánh giá.
Cách tổ chức có tác dụng
Bốn việc, không việc nào tốn kém:
Một buổi định hướng trước khi vào năm học — không phải phổ biến quy chế, mà là những thứ thực tế: lớp nào có đặc điểm gì, xin thiết bị ở đâu, quy trình khi có việc xảy ra trong giờ, ai là người hỏi được về từng loại việc.
Giảm tải năm đầu nếu có thể — ít tiết hơn, hoặc không kiêm chủ nhiệm năm đầu. Đây là biện pháp có tác dụng lớn nhất và cũng khó nhất về mặt nguồn lực; nếu không giảm được thì ít nhất đừng giao thêm việc kiêm nhiệm.
Cho dự giờ nhiều, và dự giờ của nhiều người. Đây là cách học nhanh nhất. Đáng chú ý: nên cho dự cả giờ của người có phong cách khác nhau, để thấy không có một cách đúng duy nhất.
Chia sẻ giáo án và học liệu sẵn có. Không phải để dạy theo, mà để có điểm xuất phát. Việc để một người mới soạn mọi thứ từ con số không là lãng phí, và nó là nguyên nhân chính của việc quá tải.
Nội dung cho người kèm cặp
Một khuôn đơn giản, mỗi lần gặp ba mươi phút:
Tuần đầu tiên — đi qua các thủ tục, giới thiệu người cần biết, xem qua giáo án của tuần đầu.
Hằng tuần trong tháng đầu — hỏi một câu: tuần này việc gì khó nhất? Rồi giải quyết đúng việc đó.
Hai tuần một lần từ tháng thứ hai, kèm một lần dự giờ mỗi tháng — dự giờ để góp ý, và nói rõ ngay từ đầu là không dùng để đánh giá.
Cuối mỗi học kỳ — nhìn lại và đặt mục tiêu cho kỳ sau.
Ba việc tổ chuyên môn làm được
Đưa giáo viên mới vào việc soạn chung. Soạn cùng nhóm là cách học nghề nhanh và tự nhiên hơn mọi buổi tập huấn.
Dành mười phút mỗi buổi sinh hoạt cho một tình huống thật — một ca khó trong lớp, và cả tổ cùng bàn. Người mới học được nhiều nhất, và người cũ cũng vậy.
Nói ra rằng năm đầu khó với tất cả mọi người. Nhiều giáo viên mới nghĩ chỉ mình mình chật vật, và ý nghĩ đó là một phần lớn của áp lực.
Dấu hiệu cần can thiệp sớm
Bốn dấu hiệu, và nên hỏi han khi thấy:
Ở lại trường rất muộn nhiều tuần liền.
Rút khỏi các hoạt động chung của tổ.
Nghỉ ốm nhiều hơn mức thường thấy.
Không hỏi ai điều gì nữa — dấu hiệu này hay bị đọc nhầm là đã ổn, trong khi nó thường là dấu hiệu người đó đã thôi tin rằng hỏi sẽ có ích.
Một việc nên làm cuối năm đầu
Hỏi chính giáo viên mới: điều gì bạn ước ai đó đã nói với bạn vào tháng đầu tiên?
Ghi lại các câu trả lời qua vài năm, và chúng thành tài liệu định hướng cho khoá sau — viết bởi người vừa đi qua, nên nó nói đúng thứ cần nói, khác hẳn một bản hướng dẫn soạn từ trên xuống.
Giáo viên mới vướng nhất ở đâu?
Quản lý lớp là vấn đề số một, tiếp đó là phân bổ thời gian soạn bài, làm việc với phụ huynh, các thủ tục hành chính, và việc không biết mình đang làm tốt hay không.
Vì sao cơ chế kèm cặp thường hình thức?
Người kèm không có thời gian, không rõ phải làm gì, ghép sai người, và nhất là vai trò kèm cặp bị lẫn với vai trò đánh giá.
Biện pháp nào có tác dụng lớn nhất?
Giảm tải năm đầu — ít tiết hơn hoặc không kiêm chủ nhiệm; nếu không giảm được thì ít nhất đừng giao thêm việc kiêm nhiệm.
Dấu hiệu nào hay bị đọc nhầm?
Khi giáo viên mới không hỏi ai điều gì nữa — nó thường là dấu hiệu họ đã thôi tin rằng hỏi sẽ có ích, không phải dấu hiệu đã ổn.
