Dạy học theo dự án được nhắc tới nhiều và được triển khai rất khác nhau. Ở dạng tốt nhất, nó là cách học sâu nhất mà một lớp có thể có. Ở dạng thường gặp, nó là vài tuần làm áp phích và thuyết trình.
Khác biệt nằm ở bốn điều kiện có thể kiểm được.
Phân biệt dự án thật với hoạt động trang trí
Bốn câu hỏi:
Có một câu hỏi hoặc vấn đề thật không? Dự án thật bắt đầu bằng một câu hỏi chưa có sẵn đáp án, không phải bằng một chủ đề để trình bày lại.
Học sinh có phải quyết định gì không? Nếu mọi bước đã được quy định sẵn thì đó là bài thực hành có nhiều công đoạn, không phải dự án.
Sản phẩm có người xem thật không? Một sản phẩm chỉ nộp cho giáo viên có động lực khác hẳn một sản phẩm trình bày trước lớp khác, trước phụ huynh, hoặc gửi cho một bên liên quan thật.
Nội dung môn học có thật sự được dùng không? Đây là câu quan trọng nhất. Nếu học sinh làm xong dự án mà không phải dùng tới kiến thức của bài, thì dự án đó không dạy môn đó.
Thiết kế từ mục tiêu
Thứ tự đúng, và nó ngược với cách làm thông thường:
Bắt đầu từ nội dung và kỹ năng cần đạt. Học sinh phải hiểu gì, làm được gì sau dự án này.
Thiết kế một nhiệm vụ mà muốn hoàn thành thì buộc phải dùng những thứ đó. Đây là phần khó nhất và quyết định nhất.
Rồi mới nghĩ tới hình thức sản phẩm.
Làm ngược lại — nghĩ ra một hoạt động thú vị rồi gán mục tiêu vào — là cách tạo ra các dự án vui mà không dạy được gì.
Quản lý thời gian
Đây là chỗ phần lớn dự án trong lớp gặp vấn đề. Bốn việc:
Chia thành các mốc có sản phẩm nộp. Kế hoạch ở tuần một, bản nháp ở tuần ba, sản phẩm ở tuần năm. Không có mốc giữa thì phần lớn nhóm làm dồn vào hai ngày cuối.
Dành thời gian trên lớp. Dự án hoàn toàn làm ở nhà biến thành bài tập về nhà và cũng mất luôn phần giáo viên quan sát được quá trình.
Tính dư thời gian. Mọi dự án đều lâu hơn dự tính.
Có phương án cho nhóm chậm — thu hẹp phạm vi thay vì để họ nộp một sản phẩm dở dang.
Làm việc nhóm
Bốn vấn đề quen thuộc và cách xử lý:
Một người làm hết. Xử lý bằng cách chia vai rõ ràng và yêu cầu mỗi người chịu trách nhiệm một phần cụ thể, có thể kiểm được.
Có người không làm gì. Ghi nhật ký nhóm — ai làm gì mỗi tuần — và kiểm định kỳ, không đợi tới cuối.
Nhóm mâu thuẫn. Cần một cơ chế để báo sớm, và giáo viên can thiệp khi được báo.
Nhóm quá đông. Ba tới bốn người là khoảng làm việc được; năm người trở lên thì luôn có người đứng ngoài.
Đánh giá
Năm nguyên tắc:
Công bố tiêu chí từ đầu, cùng lúc giao dự án.
Đánh giá cả quá trình lẫn sản phẩm. Chỉ chấm sản phẩm thì thưởng cho nhóm có một người giỏi làm hết.
Có phần điểm cá nhân bên cạnh điểm nhóm.
Đánh giá kiến thức môn học riêng. Một bài kiểm tra ngắn hoặc một phần hỏi đáp cá nhân — vì sản phẩm đẹp không chứng minh được từng người đã hiểu.
Cho học sinh tự đánh giá và đánh giá bạn cùng nhóm, theo tiêu chí cụ thể.
Năm lỗi thường gặp
Dự án quá lớn. Với lần đầu, một dự án hai tuần tốt hơn một dự án cả học kỳ.
Không có hướng dẫn giữa chừng. Giao xong rồi chờ tới hạn nộp là cách để phần lớn nhóm đi sai hướng mà không ai biết.
Quá nặng về hình thức sản phẩm. Học sinh dành phần lớn thời gian làm cho đẹp thay vì cho phần nội dung.
Không dùng tới kiến thức môn.
Không có phần tổng kết. Sau khi trình bày xong, cần một buổi rút ra: học được gì, cái gì đã làm tốt, cái gì lần sau làm khác. Không có bước này thì dự án kết thúc mà việc học không được củng cố.
Bắt đầu từ quy mô nhỏ
Với giáo viên làm lần đầu, ba bước:
Một dự án ngắn trong một tới hai tuần, một lớp.
Ghi lại những gì chạy và không chạy.
Mở rộng dần ở lần sau.
Cách này cho một phiên bản phù hợp với chính lớp của mình — và nó bền hơn nhiều so với việc áp dụng nguyên một mô hình đọc được ở đâu đó.
Câu hỏi nào quan trọng nhất để phân biệt dự án thật?
Nội dung môn học có thật sự được dùng không — nếu học sinh làm xong mà không phải dùng tới kiến thức của bài thì dự án đó không dạy môn đó.
Thứ tự thiết kế đúng là gì?
Bắt đầu từ nội dung và kỹ năng cần đạt, thiết kế nhiệm vụ buộc phải dùng chúng, rồi mới nghĩ tới hình thức sản phẩm.
Vì sao cần mốc nộp giữa chừng?
Vì không có mốc giữa thì phần lớn nhóm làm dồn vào hai ngày cuối, và giáo viên không phát hiện được nhóm đi sai hướng.
Vì sao cần đánh giá kiến thức môn riêng?
Vì sản phẩm đẹp không chứng minh được từng người đã hiểu — cần một bài kiểm tra ngắn hoặc phần hỏi đáp cá nhân.
