Khi soạn một tiết, phần lớn thời gian chuẩn bị dành cho nội dung chính. Phần mở đầu thường là "ổn định lớp, kiểm tra bài cũ", phần kết thúc là "dặn dò bài tập".
Hai đoạn này cộng lại chỉ khoảng mười phút trong bốn mươi lăm, nhưng chúng ảnh hưởng tới phần giữa nhiều hơn tỉ lệ thời gian của chúng.
Vì sao hai đoạn này có trọng số lớn
Ba lý do:
Sự chú ý ở đầu tiết là cao nhất trong cả tiết và nó giảm dần. Dùng đoạn đó cho việc hành chính là tiêu phần tốt nhất vào việc rẻ nhất.
Cái được nhắc ở đầu quyết định học sinh nghe phần giữa theo hướng nào. Một câu hỏi đặt ra ở phút thứ hai làm cả tiết trở thành quá trình tìm câu trả lời.
Cái được nhắc lại ở cuối là cái được nhớ. Không có đoạn đó thì phần lớn nội dung rời khỏi trí nhớ trong vòng vài ngày.
Bốn cách mở đầu có tác dụng
Một câu hỏi mà lớp chưa trả lời được. Đặt vấn đề trước khi cung cấp công cụ. Học sinh nghe phần giảng với một lý do cụ thể.
Điều kiện để cách này hoạt động: câu hỏi phải đủ gần để thấy liên quan, và phải thật sự được trả lời trong tiết đó.
Một câu hỏi ôn ngắn về bài trước — không phải kiểm tra lấy điểm, mà là gọi lại. Ba bốn câu, cả lớp trả lời, một hai phút. Cơ chế này có bằng chứng mạnh: việc chủ động gọi lại một nội dung làm nó được giữ lâu hơn nhiều so với việc đọc lại.
Một tình huống thật — một mẩu tin, một hiện tượng, một con số bất ngờ liên quan tới bài.
Nói rõ tiết này sẽ đi tới đâu. Một câu: hết tiết hôm nay các em sẽ làm được việc này. Nghe đơn giản và nó hiệu quả hơn nhiều người tưởng — học sinh biết đích thì theo dõi được mình đang ở đâu.
Ba cách mở đầu tiêu thời gian
Kiểm tra bài cũ gọi từng em lên bảng. Mất năm tới mười phút của phần chú ý cao nhất, và trong thời gian đó ba mươi chín học sinh còn lại không làm gì.
Nếu cần đánh giá, có cách nhanh hơn: câu hỏi ngắn cho cả lớp trả lời đồng thời — vào giấy, vào bảng con, bằng ký hiệu tay.
Ổn định lớp kéo dài. Việc này nên xử lý bằng thói quen đã thiết lập chứ không bằng thời gian đầu tiết. Một thói quen vào lớp rõ ràng, lặp lại đều, tiết kiệm nhiều phút mỗi ngày.
Nhắc lại nguyên văn nội dung tiết trước theo kiểu giảng lại. Nó tốn thời gian và không tạo hiệu ứng gọi lại, vì học sinh chỉ nghe thụ động.
Kết thúc: đoạn hay bị cắt nhất
Khi tiết chạy chậm, đoạn bị cắt luôn là đoạn cuối. Đó là quyết định dễ hiểu và nó làm mất phần có giá trị cao nhất.
Bốn cách kết thúc, mỗi cách mất hai tới bốn phút:
Học sinh tự viết một hai câu về điều quan trọng nhất các em rút ra. Việc phải diễn đạt lại bằng lời mình là thứ làm kiến thức đọng lại.
Một câu hỏi kiểm nhanh mà cả lớp trả lời — giáo viên biết ngay bao nhiêu phần trăm lớp đã hiểu, và tiết sau bắt đầu từ đúng chỗ đó.
Nối với tiết sau. Một câu về việc hôm sau sẽ dùng cái vừa học để làm gì.
Học sinh viết ra một điều còn chưa rõ. Danh sách này là thông tin có giá trị nhất mà một giáo viên có thể thu được trong ngày, và nó mất hai phút.
Cách giữ được đoạn cuối
Ba việc thực tế:
Đặt mốc thời gian khi soạn — phần chính kết thúc ở phút bao nhiêu. Có mốc thì việc điều chỉnh diễn ra ở giữa tiết, lúc còn xoay được.
Chuẩn bị sẵn phần nào cắt được. Trong mỗi bài có phần cốt lõi và phần mở rộng; xác định trước thì khi chạy chậm bạn cắt phần mở rộng chứ không cắt phần củng cố.
Coi đoạn cuối là phần bắt buộc, ngang với phần giảng. Cách nghĩ này nghe nhỏ nhưng nó là thứ quyết định trên thực tế.
Ba lỗi thường gặp
Hỏi "các em hiểu chưa". Câu này luôn nhận được câu trả lời có, kể cả khi cả lớp không hiểu. Thay bằng một câu hỏi cụ thể về nội dung.
Dặn bài tập trong lúc trống đánh. Không ai nghe. Dặn bài tập nên làm trước phần củng cố, không phải sau.
Kết thúc bằng việc giảng nốt. Khi còn ba phút và còn một ý, cám dỗ là nói cho hết. Nhưng ba phút giảng vội trong lúc học sinh đã chuẩn bị ra về gần như không để lại gì — trong khi ba phút củng cố thì có.
Một cách tự kiểm
Cuối tuần, nhìn lại các tiết đã dạy và tự trả lời: có bao nhiêu tiết mình thực sự làm đủ phần củng cố?
Nếu con số dưới một nửa, vấn đề không nằm ở kỹ thuật củng cố mà nằm ở lượng nội dung đang đưa vào mỗi tiết — và đó là thứ cần điều chỉnh trước.
Vì sao năm phút đầu tiết quan trọng?
Vì sự chú ý ở đầu tiết là cao nhất trong cả tiết, và cái được nhắc ở đầu quyết định học sinh nghe phần giữa theo hướng nào.
Cách mở đầu nào có tác dụng?
Một câu hỏi lớp chưa trả lời được, một câu hỏi ôn ngắn để gọi lại bài trước, một tình huống thật, hoặc nói rõ tiết này sẽ đi tới đâu.
Vì sao không nên kiểm tra bài cũ bằng cách gọi lên bảng?
Vì nó mất năm tới mười phút của phần chú ý cao nhất trong khi phần lớn lớp không làm gì.
Làm sao giữ được đoạn củng cố cuối tiết?
Đặt mốc thời gian khi soạn, xác định trước phần nào cắt được, và coi đoạn cuối là phần bắt buộc ngang với phần giảng.
