Một giáo viên dạy hai mươi năm sẽ dự vài chục khoá tập huấn. Phần lớn những gì họ thật sự học được về nghề không đến từ các khoá đó — nó đến từ việc thử, quan sát, và trao đổi với đồng nghiệp.
Phần học đó thường diễn ra ngẫu nhiên. Có kế hoạch làm nó hiệu quả hơn nhiều, và kế hoạch đó chỉ cần một trang.
Chọn một mục tiêu mỗi năm, không phải năm mục tiêu
Đây là nguyên tắc quan trọng nhất và khó giữ nhất.
Người muốn cải thiện đồng thời cách đặt câu hỏi, cách quản lý lớp, cách đánh giá và cách dùng công nghệ thường không cải thiện được cái nào — vì mỗi thứ cần thời gian thử và điều chỉnh nhiều lần.
Cách chọn mục tiêu: nghĩ về ba tháng vừa qua và tìm điều làm bạn khó chịu nhất trong giờ dạy. Không phải điều bạn nghĩ mình "nên" cải thiện, mà điều thật sự làm bạn mệt hoặc thất vọng.
Rồi viết nó thành câu cụ thể: không phải "dạy tốt hơn" mà "tôi muốn nhiều học sinh tham gia hơn trong phần luyện tập, thay vì chỉ năm bảy em phát biểu".
Bốn nguồn học ngoài khoá tập huấn
Dự giờ đồng nghiệp. Nguồn tốt nhất và rẻ nhất. Chọn người dạy cùng môn hoặc dạy cùng lứa tuổi, và dự với một câu hỏi cụ thể trong đầu — "họ xử lý phần chuyển tiếp giữa các hoạt động thế nào".
Dự giờ không có câu hỏi thì chỉ thấy một tiết học trôi qua.
Đọc. Không phải sách dày mà các bài ngắn về một kỹ thuật cụ thể. Một bài mười trang bạn thử được trong tuần sau có giá trị hơn một cuốn sách ba trăm trang đọc xong rồi thôi.
Thử và ghi lại. Xem phần dưới.
Nói chuyện với một đồng nghiệp cùng mục tiêu. Hai người cùng thử một thứ và kể lại cho nhau mỗi hai tuần — cách này giữ được nhịp mà tự làm một mình khó giữ.
Biến việc đọc thành thay đổi trong lớp
Đây là chỗ phần lớn nỗ lực tự học dừng lại: đọc xong, thấy hay, rồi không có gì thay đổi.
Ba bước làm nó chạy:
Sau mỗi thứ đọc được, viết ra một việc cụ thể sẽ thử — trong lớp nào, tiết nào, làm gì. Một việc, không phải ba.
Thử ít nhất bốn lần trước khi kết luận. Lần đầu gần như luôn vụng, và nhiều người bỏ sau lần đầu.
Ghi lại kết quả bằng thứ quan sát được: bao nhiêu học sinh làm việc, bài làm có khác không, mất bao nhiêu phút.
Ba bước này biến việc đọc thành thay đổi, và nó cũng cho bạn thứ để chia sẻ với tổ.
Kế hoạch một trang
Viết đầu năm học, gồm năm dòng:
Mục tiêu năm nay — một câu cụ thể.
Vì sao chọn nó — một câu, dựa trên điều bạn quan sát được trong lớp mình.
Sẽ học từ đâu — dự giờ ai, đọc gì, hỏi ai.
Sẽ thử gì, ở lớp nào, bắt đầu từ tháng nào.
Biết mình tiến bộ bằng cách nào — xem phần dưới.
Dán trang này ở chỗ bạn nhìn thấy. Phần lớn kế hoạch phát triển nghề nghiệp thất bại không phải vì sai nội dung mà vì bị quên sau tháng thứ hai.
Tự đo tiến bộ
Cảm giác "mình dạy tốt hơn" không đáng tin — nó thay đổi theo tâm trạng và theo lớp.
Ba cách đo cụ thể, chọn một phù hợp với mục tiêu của bạn:
Đếm một thứ quan sát được — số học sinh giơ tay, số em bắt đầu làm bài trong năm phút đầu, số câu hỏi học sinh đặt ra. Đếm vài tiết trước khi bắt đầu và vài tiết sau ba tháng.
So sản phẩm của học sinh — bài làm cùng dạng, đầu kỳ và giữa kỳ.
Hỏi học sinh — ba câu ngắn, ẩn danh, về đúng phần bạn đang thay đổi.
Và nhờ một đồng nghiệp dự một tiết vào đầu và một tiết vào cuối giai đoạn, với cùng một câu hỏi quan sát.
Khi trường không hỗ trợ
Nhiều giáo viên ở trong môi trường mà việc phát triển chuyên môn chỉ là hoàn thành số tiết tập huấn bắt buộc.
Ba việc vẫn làm được mà không cần ai cho phép:
Đổi bốn tiết dự giờ lẫn nhau với một đồng nghiệp tin cậy, tự thu xếp.
Tham gia một nhóm giáo viên cùng môn ngoài trường — nhiều nhóm như vậy hoạt động qua mạng và hoàn toàn tự nguyện.
Giữ bộ tài liệu và ghi chép của riêng mình. Sau vài năm, đó là thứ có giá trị thật — nó là hồ sơ nghề nghiệp của bạn, và nó đi theo bạn nếu chuyển trường.
Một điều đáng nhớ
Sự tiến bộ trong nghề dạy không diễn ra đều. Có những năm mọi thứ chạy tốt, và có những năm chỉ giữ được nhịp — với lớp khó, với hoàn cảnh cá nhân, hoặc đơn giản là vì mệt.
Kế hoạch một trang không nhằm bắt bạn tiến bộ mỗi năm. Nó nhằm làm cho những năm bạn có sức thì sức đó được dùng vào đúng chỗ, thay vì tản ra nhiều hướng rồi không đọng lại gì.
Nên đặt mấy mục tiêu mỗi năm?
Một — vì mỗi thứ cần thời gian thử và điều chỉnh nhiều lần, và người đặt năm mục tiêu thường không cải thiện được cái nào.
Chọn mục tiêu thế nào?
Nghĩ về ba tháng vừa qua và tìm điều thật sự làm bạn mệt hoặc thất vọng trong giờ dạy, rồi viết thành một câu cụ thể.
Làm sao để việc đọc dẫn tới thay đổi?
Sau mỗi thứ đọc được, viết ra một việc cụ thể sẽ thử ở lớp nào tiết nào, thử ít nhất bốn lần, và ghi lại kết quả bằng thứ quan sát được.
Tự đo tiến bộ bằng gì?
Đếm một thứ quan sát được trước và sau, so sản phẩm của học sinh, hoặc hỏi học sinh ba câu ẩn danh về đúng phần bạn đang thay đổi.
