Một bài kiểm tra được trả lại với điểm số cho học sinh biết em ở đâu. Nó không cho biết nên làm gì tiếp. Nhận xét là chỗ làm việc đó — nếu nó được viết đúng cách.
Vì sao điểm một mình không dạy được
Điểm là một con số tổng hợp. Học sinh được bảy điểm không biết bảy điểm đó thiếu gì, và hai học sinh cùng bảy điểm có thể thiếu hai thứ hoàn toàn khác nhau.
Và có một hiệu ứng đã được ghi nhận: khi bài có cả điểm và nhận xét, phần lớn học sinh chỉ xem điểm. Nhận xét viết cẩn thận bị bỏ qua.
Cách xử lý đơn giản: với các bài nhằm mục đích học, trả nhận xét trước, cho điểm sau — hoặc không cho điểm. Với bài tổng kết thì cả hai.
Ba yếu tố của nhận xét có tác dụng
Cụ thể vào chỗ nào. "Bài viết chưa chặt" không dùng được. "Đoạn ba nêu một ý mới mà không dẫn chứng — em thêm một ví dụ vào đó" thì dùng được.
Nói việc cần làm, không chỉ nói lỗi. Nhận xét tốt kết thúc bằng một hành động học sinh làm được ngay.
Ít mà rõ. Ba điểm nhận xét được thực hiện tốt hơn mười điểm. Nếu bài có nhiều lỗi, chọn lỗi quan trọng nhất — thường là lỗi về hiểu, không phải lỗi về hình thức.
Và một điều kiện bên ngoài bản nhận xét: học sinh phải có cơ hội làm điều bạn đề nghị. Nhận xét trên bài cuối kỳ mà không còn bài nào để áp dụng thì không thay đổi gì.
Cách viết nhanh trong lớp đông
Viết nhận xét chi tiết cho bốn mươi bài mỗi lần là không khả thi. Ba cách giữ được chất lượng mà không quá tải:
Nhận xét chung cho cả lớp. Đọc toàn bộ bài, ghi lại các lỗi xuất hiện nhiều, rồi dành mười phút đầu giờ sau nói về ba lỗi phổ biến nhất kèm cách sửa. Thường có giá trị với học sinh hơn một câu nhận xét riêng ngắn.
Bộ mã lỗi. Quy ước một bộ ký hiệu ngắn cho các lỗi hay gặp, dán trong lớp. Bạn ghi ký hiệu, học sinh tra và tự biết phải làm gì. Tiết kiệm rất nhiều thời gian viết.
Nhận xét chi tiết theo vòng. Mỗi lần chấm, viết nhận xét đầy đủ cho một phần lớp, xoay vòng qua các lần. Mỗi học sinh nhận nhận xét kỹ định kỳ thay vì nhận nhận xét mỏng mỗi lần.
Bắt học sinh làm việc với nhận xét
Đây là bước quyết định và thường bị bỏ. Nhận xét không được đọc thì không có tác dụng dù viết hay tới đâu.
Ba cách rẻ: dành năm phút đầu giờ cho học sinh đọc nhận xét và viết một dòng về việc mình sẽ làm; yêu cầu sửa lại một đoạn theo nhận xét và nộp lại; hoặc cho học sinh tự tìm trong bài chỗ tương ứng với nhận xét trước khi bạn chỉ.
Cách thứ ba mất thời gian nhất và dạy nhiều nhất.
Các mẫu câu nên tránh
Nhận xét về con người thay vì về bài làm. "Em cẩu thả" nói về tính cách; "bài có bốn lỗi tính toán ở phần hai" nói về bài.
Câu chung chung. "Cần cố gắng hơn" — cố gắng ở đâu, bằng cách nào?
So với bạn khác. Nó không cho thông tin về việc cần làm và nó có tác dụng ngược với phần lớn học sinh.
Chỉ toàn lỗi. Học sinh cần biết phần nào đã đúng để giữ lại. Nếu bài chỉ nhận được lỗi, em không biết cái gì trong cách làm của mình là ổn.
Tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau
Hai cách này giảm tải cho giáo viên và dạy học sinh nhiều hơn — với điều kiện có tiêu chí rõ.
Không thể yêu cầu học sinh tự đánh giá mà không cho tiêu chí. Với tiêu chí cụ thể — ba tới bốn điểm, viết bằng ngôn ngữ học sinh hiểu — các em đánh giá khá chính xác.
Với đánh giá lẫn nhau, cần dạy cách góp ý trước: nói vào bài không nói vào người, nêu một điều tốt và một điều nên sửa. Không dạy trước thì nó thành hoặc lời khen rỗng hoặc lời chỉ trích.
Với học sinh có nhu cầu hỗ trợ
Nhận xét cho học sinh gặp khó khăn cần khác về liều lượng, không khác về chuẩn.
Cụ thể: ít điểm nhận xét hơn mỗi lần, tập trung vào một việc duy nhất, và chỉ rõ bước đầu tiên. Một học sinh đang thấy mình kém nhận về mười nhận xét sẽ không làm gì cả.
Và ghi nhận tiến bộ so với chính em, cụ thể: "lần này em đã viết đủ ba phần" là thông tin thật với em, dù bài vẫn dưới mức chung của lớp.
Vì sao học sinh bỏ qua nhận xét?
Vì khi có cả điểm và nhận xét, phần lớn chỉ xem điểm. Với bài nhằm mục đích học, nên trả nhận xét trước hoặc không cho điểm.
Nhận xét nên có bao nhiêu điểm?
Ba điểm được thực hiện tốt hơn mười điểm. Hãy chọn lỗi quan trọng nhất, thường là lỗi về hiểu chứ không về hình thức.
Làm sao viết nhận xét trong lớp bốn mươi học sinh?
Nhận xét chung cho cả lớp về các lỗi phổ biến, bộ mã lỗi có quy ước, và nhận xét chi tiết theo vòng cho từng phần lớp.
Học sinh tự đánh giá có chính xác không?
Khá chính xác nếu có tiêu chí cụ thể gồm ba tới bốn điểm viết bằng ngôn ngữ các em hiểu.
