Phản hồi cho đồng nghiệp sau khi dự giờ: nói thế nào để có tác dụng

Dự giờ xong, tới phần góp ý. Phần lớn các buổi này đi theo một trong hai hướng, và cả hai đều không dẫn tới thay đổi gì.

Hướng thứ nhất: khen chung chung, nêu một hai điểm nhỏ về hình thức, kết thúc trong mười phút. Dễ chịu cho cả hai và vô ích.

Hướng thứ hai: liệt kê một danh sách dài những gì chưa đạt. Người nghe phòng thủ, và không nhớ được điều gì để sửa.

Vì sao góp ý thường không dẫn tới thay đổi

Bốn nguyên nhân:

Quá nhiều điểm cùng lúc. Người ta không đổi được năm thứ trong một tuần. Năm góp ý thì kết quả bằng không góp ý nào.

Nói về con người thay vì về việc làm. "Em chưa bao quát lớp" là nhận xét về người; "ở phút hai mươi, ba em bàn cuối không làm bài mà cô không thấy" là quan sát về việc.

Không có bằng chứng cụ thể. Góp ý không kèm quan sát cụ thể thì người nghe không đối chiếu được, và dễ đọc thành ý kiến cá nhân.

Không nói làm khác đi thế nào. Chỉ ra vấn đề mà không có phương án là để lại một gánh nặng chứ không phải một sự giúp đỡ.

Ghi chép khi dự giờ

Chất lượng góp ý phụ thuộc vào chất lượng quan sát, và cách ghi quyết định điều đó.

Ghi sự việc kèm thời điểm, không ghi nhận xét. "Phút 12: hỏi câu, ba em giơ tay, gọi một em" — không ghi "hỏi ít".

Quan sát học sinh, không chỉ quan sát người dạy. Đây là thay đổi có tác dụng lớn nhất: bao nhiêu em thực sự làm việc ở mỗi giai đoạn, em nào không theo kịp, phần nào lớp mất tập trung. Tiết học được đánh giá qua việc học sinh học được gì, không qua việc giáo viên làm được gì.

Ghi lại vài câu nguyên văn — cách đặt câu hỏi, cách phản hồi khi học sinh trả lời sai. Đây là chất liệu tốt nhất cho phần góp ý.

Khuôn cho buổi trao đổi

Bốn bước, khoảng ba mươi phút:

Để người dạy nói trước. "Thầy cô thấy tiết vừa rồi thế nào? Phần nào chạy như dự định, phần nào không?"

Đây là bước quan trọng nhất và hay bị bỏ. Phần lớn giáo viên tự nhận ra chính điều bạn định nói — và điều họ tự nói ra thì họ sẽ sửa, còn điều bạn nói ra thì họ sẽ phòng thủ.

Nêu quan sát cụ thể, không kèm đánh giá. "Ở phút hai mươi, tôi đếm được khoảng tám em không cầm bút." Rồi hỏi: thầy cô nghĩ lúc đó đang xảy ra chuyện gì?

Cùng tìm cách. Không đưa một phương án duy nhất — hỏi họ đã thử gì, và nêu cách mình từng dùng như một lựa chọn, không như lời khuyên.

Chốt một việc. Kết bằng đúng một thứ để thử ở tiết sau, cụ thể và nhỏ.

Chọn một điểm thế nào

Khi thấy nhiều thứ, ba tiêu chí để chọn điểm nào nói:

Cái nào ảnh hưởng tới việc học nhiều nhất — không phải cái nào dễ thấy nhất. Bảng viết chưa đẹp dễ thấy; một phần ba lớp không hiểu phần trọng tâm thì khó thấy hơn và quan trọng hơn nhiều.

Cái nào người đó đổi được ngay. Một góp ý cần thay đổi cả cách dạy thì không dùng được tuần sau.

Cái nào họ chưa tự nhận ra. Những gì họ đã nêu ở bước đầu thì không cần nhắc lại.

Khi phải nêu một vấn đề nặng

Đôi khi có vấn đề thật — cách cư xử với học sinh, nội dung sai, an toàn.

Ba nguyên tắc:

Nói riêng và nói sớm, không để tới buổi họp tổ.

Nêu sự việc, không nêu suy diễn về ý định. Mô tả chính xác điều đã xảy ra và ảnh hưởng của nó.

Nói rõ đây là việc phải đổi, không để nó lẫn trong các góp ý tuỳ chọn. Sự mềm mỏng ở đây làm người nghe không nhận ra mức độ.

Khi mình là người được góp ý

Ba việc giúp lấy được nhiều nhất từ buổi trao đổi:

Đề nghị người dự tập trung vào một điểm mình đang muốn cải thiện, nêu trước khi họ vào lớp. Điều này biến buổi dự giờ thành thứ phục vụ mình.

Hỏi về học sinh. "Anh chị thấy các em ở dãy bàn đó thế nào?" — thông tin bạn không thể tự có khi đang dạy.

Không giải thích ngay. Phản ứng tự nhiên khi nghe góp ý là giải thích vì sao mình làm vậy. Nghe hết trước, ghi lại, rồi cân nhắc sau — phần lớn góp ý đáng nghĩ lại sau vài ngày, kể cả những góp ý lúc đầu thấy không đúng.