Người mới ra trường đi dạy bước vào một công việc mà từ ngày đầu đã có toàn bộ trách nhiệm như người dạy hai mươi năm: cùng số lớp, cùng khối lượng hồ sơ, cùng yêu cầu.
Rất ít nghề khác có cấu hình này, và nó giải thích vì sao những năm đầu là giai đoạn nhiều người rời nghề nhất.
Bốn khó khăn thật
Soạn bài chiếm hết thời gian. Mọi tiết đều là tiết dạy lần đầu, và mỗi tiết mất nhiều giờ chuẩn bị. Với người dạy nhiều lớp khác khối, con số này không kham nổi nếu cố soạn kỹ mọi tiết.
Quản lý lớp. Đây là phần được đào tạo ít nhất và gây khó nhiều nhất. Kiến thức chuyên môn không giúp được gì khi ba mươi học sinh không làm việc.
Khối lượng hành chính. Hồ sơ, sổ sách, báo cáo, các cuộc họp — thường không được nói tới trong quá trình đào tạo.
Cảm giác một mình. Dạy học là công việc diễn ra sau cánh cửa đóng, và người mới thường không biết mình đang làm đúng hay sai vì không ai thấy.
Ưu tiên trong năm đầu
Không thể làm tốt mọi thứ trong năm đầu, và việc cố làm là nguyên nhân kiệt sức. Thứ tự nên ưu tiên:
Một: quản lý lớp và nề nếp. Không có điều này thì không có gì khác diễn ra được. Đầu tư vào đây trong vài tuần đầu trả lại nhiều lần trong cả năm.
Hai: soạn bài đủ tốt, không hoàn hảo. Đặt một mức thời gian tối đa cho mỗi tiết và giữ nó. Bài giảng đủ tốt dạy được hôm nay hơn bài hoàn hảo chuẩn bị tới nửa đêm.
Ba: hồ sơ làm đúng hạn ở mức tối thiểu cần thiết.
Bốn: mọi thứ khác — các hoạt động ngoài giờ, các nhiệm vụ tự nguyện — để năm sau.
Và một việc nên làm ngay: hỏi xin giáo án và tài liệu của đồng nghiệp dạy cùng môn. Đây là việc bình thường, hầu hết mọi người sẵn sàng chia sẻ, và nó tiết kiệm rất nhiều giờ.
Tìm người đỡ đầu
Nếu trường có phân công người hướng dẫn, dùng thật. Nếu không, tự tìm.
Ai phù hợp: người dạy cùng môn hoặc cùng khối, đã dạy vài năm chứ không nhất thiết là người lâu năm nhất, và quan trọng nhất là người có thời gian và dễ hỏi.
Cách bắt đầu: xin dự giờ họ một tiết, rồi hỏi vài câu cụ thể sau đó. Phần lớn người được hỏi đều vui, và mối quan hệ hình thành từ đó.
Ba câu đáng hỏi trong tháng đầu: lớp này thường vướng ở đâu; hồ sơ nào thật sự cần làm kỹ và cái nào làm gọn được; và khi có việc với phụ huynh thì nên xử lý thế nào.
Khi lớp không nghe
Gần như mọi giáo viên mới đều gặp, và nó không phải dấu hiệu không hợp nghề.
Bốn việc theo thứ tự:
Kiểm phần thiết kế trước. Học sinh mất trật tự thường vì không có việc rõ ràng để làm, vì việc quá khó, hoặc vì đã xong mà không có gì tiếp theo. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất và nó sửa được bằng cách chuẩn bị bài khác đi.
Nhất quán ở vài quy tắc ít. Ba quy tắc luôn được thực hiện tốt hơn mười quy tắc lúc làm lúc không.
Xử lý riêng, không xử lý trước lớp. Với một hai học sinh gây ảnh hưởng, một cuộc nói chuyện riêng ngoài giờ thường hiệu quả hơn nhiều so với việc nhắc nhở công khai.
Nhờ giúp. Xin một đồng nghiệp dự giờ và góp ý. Việc này bị coi là thừa nhận yếu kém, trong khi nó là cách nhanh nhất để cải thiện — và người dạy lâu năm nào cũng đã từng ở chỗ đó.
Dấu hiệu cần điều chỉnh
Bốn dấu hiệu của việc đang đi tới kiệt sức, và chúng xuất hiện sớm hơn người ta nghĩ:
Làm việc tới khuya gần như mọi tối trong nhiều tuần liền.
Không còn thời gian cho bất cứ việc gì ngoài công việc.
Sợ tới một lớp cụ thể.
Không nhớ lần cuối mình thấy một tiết dạy diễn ra tốt.
Gặp hai trong bốn dấu hiệu này thì việc cần làm không phải cố thêm mà là giảm — giảm mức hoàn hảo của việc soạn bài, từ chối các việc thêm, và nói với ai đó.
Những gì nhà trường cần làm
Phần lớn các yếu tố ở trên nằm trong tầm quyết định của nhà trường:
Giảm số lớp và số khối cho giáo viên năm đầu. Dạy hai khối thay vì bốn giảm khối lượng soạn bài xuống một nửa, và đây là biện pháp có tác dụng lớn nhất.
Không giao các lớp khó nhất cho người mới. Đây là cách phân công phổ biến vì người mới không từ chối được, và nó là cách mất người trẻ.
Phân công người đỡ đầu thật, với việc đó được tính vào nhiệm vụ của họ.
Cung cấp bộ tài liệu sẵn có — giáo án, đề kiểm tra, học liệu của các năm trước.
Hỏi họ sau ba tháng — một cuộc gặp riêng với câu hỏi: việc gì đang tốn thời gian nhất mà em nghĩ đáng ra không cần.
Một điều đáng nói với người mới
Năm đầu khó với gần như tất cả mọi người, kể cả những người sau này dạy rất tốt.
Điều phân biệt không phải ai bắt đầu tốt hơn mà là ai vượt qua được giai đoạn này — và việc đó phụ thuộc nhiều vào việc có nhờ giúp hay không, nhiều hơn là vào việc cố gắng một mình.
Khó khăn lớn nhất của giáo viên mới là gì?
Soạn bài chiếm hết thời gian vì mọi tiết đều là lần đầu, và quản lý lớp — phần được đào tạo ít nhất nhưng gây khó nhiều nhất.
Nên ưu tiên gì trong năm đầu?
Quản lý lớp và nề nếp trước, rồi soạn bài đủ tốt trong một mức thời gian cố định, rồi hồ sơ ở mức tối thiểu cần thiết — mọi thứ khác để năm sau.
Khi lớp không nghe thì làm gì?
Kiểm phần thiết kế trước vì học sinh thường mất trật tự khi không có việc rõ ràng, giữ nhất quán ở vài quy tắc ít, xử lý riêng, và nhờ đồng nghiệp dự giờ góp ý.
Nhà trường làm được gì có tác dụng nhất?
Giảm số lớp và số khối cho giáo viên năm đầu, và không giao các lớp khó nhất cho người mới.
