Chuẩn nghề nghiệp và quy trình đánh giá do quy định hiện hành quy định — bài này nói về cách vận hành trong nhà trường.
Mọi hệ thống đánh giá giáo viên đều tạo ra hành vi. Câu hỏi là hành vi nào: cải thiện việc dạy, hay chuẩn bị hồ sơ cho đúng biểu mẫu.
Hai mục đích, cần tách
Đánh giá để phát triển — nhằm giúp giáo viên dạy tốt hơn. Cần sự cởi mở về điểm yếu, và điều đó chỉ có khi không có hậu quả về xếp loại.
Đánh giá để quản lý — nhằm xếp loại, xét thi đua, ra quyết định nhân sự. Cần tiêu chí rõ và bằng chứng.
Gộp hai mục đích vào một quy trình là lỗi thiết kế phổ biến nhất, và nó phá mục đích thứ nhất: không ai nêu ra chỗ mình yếu trong một quy trình dùng để xếp loại mình.
Cách xử lý: có hai quy trình riêng, với người thực hiện khác nhau nếu được, và nói rõ cái nào là cái nào.
Các nguồn thông tin và giới hạn của chúng
Dự giờ. Thấy được việc dạy thật, nhưng chỉ một tiết, và tiết đó thường được chuẩn bị đặc biệt. Một tiết được báo trước không đại diện cho việc dạy hằng ngày.
Phản hồi của học sinh. Là nguồn thông tin thật về trải nghiệm học, nhưng chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố ngoài chất lượng dạy — độ khó môn học, mức điểm, và các thiên lệch đã được ghi nhận. Dùng làm một nguồn, không làm thước đo chính.
Kết quả học tập của học sinh. Là điều quan trọng nhất và cũng là điều khó quy cho giáo viên nhất: điểm đầu vào của lớp, hoàn cảnh học sinh, và nhiều yếu tố khác ảnh hưởng mạnh. Dùng điểm thô để so giáo viên giữa các lớp là so không công bằng.
Hồ sơ công việc — giáo án, đề kiểm tra, sản phẩm học sinh. Nguồn tốt và ít bị diễn, nhưng cần người có chuyên môn đọc, không chỉ đếm đủ số lượng.
Tự đánh giá. Có giá trị khi được dùng để đối thoại, vô giá trị khi chỉ là điền biểu mẫu.
Dấu hiệu một hệ thống đang chỉ xếp loại
Gần như tất cả giáo viên đạt mức cao. Khi đó việc đánh giá không phân biệt được gì và không cung cấp thông tin nào.
Giáo viên chuẩn bị một tiết dạy đặc biệt cho dự giờ, và mọi người đều biết vậy.
Kết quả đánh giá không dẫn tới bất kỳ hỗ trợ hoặc thay đổi nào.
Nội dung đánh giá tập trung vào việc hồ sơ có đủ giấy tờ không.
Nếu có ba trong bốn dấu hiệu, hệ thống đang tiêu thời gian của mọi người mà không cải thiện gì.
Làm cho kết quả dẫn tới cải thiện
Mỗi kỳ đánh giá kết thúc bằng một việc cụ thể mà giáo viên sẽ thử trong học kỳ tới, và một việc nhà trường sẽ hỗ trợ. Không phải một danh sách mười khuyến nghị chung.
Ghi lại và xem lại ở kỳ sau. Không xem lại thì không ai coi nó là thật.
Và điều nhà trường hỗ trợ phải là điều trong tầm: thời gian dự giờ đồng nghiệp, một tài liệu, một buổi tập huấn cụ thể. Hứa những thứ không làm được làm mất niềm tin vào toàn bộ quy trình.
Đánh giá đồng nghiệp
Giáo viên cùng khối quan sát nhau có giá trị cao, nhưng chỉ khi nó tách khỏi việc xếp loại.
Nếu nhận xét của đồng nghiệp ảnh hưởng tới thi đua của nhau, mọi nhận xét sẽ tốt và quy trình thành hình thức — hoặc tệ hơn, nó tạo mâu thuẫn trong tổ.
Mô hình dùng được: dự giờ đồng nghiệp là hoạt động phát triển, không ghi vào hồ sơ đánh giá, và người dạy tự nêu điều họ muốn được quan sát.
Với giáo viên đang được đánh giá
Dùng dịp này để xin thứ bạn cần. Câu hỏi hữu ích trong buổi đánh giá: "Để dạy phần này tốt hơn, em cần một trong ba thứ sau — nhà trường hỗ trợ được cái nào?"
Và với dự giờ, nếu quy trình cho phép, hãy nêu trước điều bạn muốn người dự chú ý. Điều đó biến một buổi bị quan sát thành một buổi có ích cho bạn.
Với người quản lý
Hai thay đổi có tác động cao nhất và không tốn kinh phí: tách quy trình phát triển khỏi quy trình xếp loại; và yêu cầu mỗi kỳ đánh giá kết thúc bằng một việc cụ thể có người chịu trách nhiệm ở cả hai phía.
Và nếu gần như tất cả giáo viên đều đạt mức cao nhất, hãy coi đó là vấn đề của hệ thống đánh giá, không phải bằng chứng rằng mọi việc đang tốt.
Vì sao không nên gộp đánh giá phát triển với đánh giá xếp loại?
Vì đánh giá phát triển cần sự cởi mở về điểm yếu, và không ai cởi mở trong một quy trình dùng để xếp loại mình.
Phản hồi của học sinh nên dùng ở mức nào?
Như một nguồn thông tin trong nhiều nguồn. Nó chịu ảnh hưởng của độ khó môn học, mức điểm và các thiên lệch đã được ghi nhận.
Dùng điểm học sinh để đánh giá giáo viên có công bằng không?
Điểm thô thì không, vì điểm đầu vào của lớp và hoàn cảnh học sinh ảnh hưởng mạnh. Cần cách xử lý tính tới các yếu tố đó.
Dấu hiệu hệ thống đánh giá không hiệu quả là gì?
Gần như tất cả đạt mức cao, giáo viên chuẩn bị tiết đặc biệt cho dự giờ, và kết quả không dẫn tới hỗ trợ hay thay đổi nào.
