Nội dung khái quát; quy định về bồi dưỡng, đánh giá và thăng hạng do cơ quan quản lý ban hành và điều chỉnh theo thời gian — luôn đối chiếu văn bản hiện hành và hướng dẫn của sở, phòng.
Bồi dưỡng thường xuyên bị nhiều giáo viên coi là nghĩa vụ hành chính, phần vì cách tổ chức, phần vì cách chọn nội dung. Chọn khác đi thì cùng số giờ ấy cho kết quả khác hẳn.
Bắt đầu từ vấn đề thật trong lớp mình
Trước khi mở danh mục mô-đun, viết ra ba điều đang làm bạn mất thời gian hoặc thấy bế tắc nhất: học sinh không làm bài tập về nhà, lớp có khoảng cách trình độ quá lớn, bài kiểm tra không phân loại được, học sinh im lặng không phát biểu.
Rồi chọn mô-đun trả lời trực tiếp một trong ba điều đó. Chọn theo tiêu chí "nghe hay" hoặc "dễ hoàn thành" là cách chắc chắn để quên hết sau một tháng.
Ba loại nội dung và mức hữu dụng khác nhau
Nội dung về kỹ thuật dạy học cụ thể — cách đặt câu hỏi, cách tổ chức nhóm, cách phản hồi bài làm. Dùng được ngay tuần sau, hiệu quả thấy được nhanh.
Nội dung về đánh giá — thiết kế bài kiểm tra, đánh giá quá trình, xây tiêu chí chấm. Khó hơn nhưng ảnh hưởng mạnh nhất tới cách học sinh học, vì các em học theo cách sẽ bị kiểm tra.
Nội dung về quy định, chính sách — cần biết nhưng đọc văn bản là đủ, ít cần một khoá bồi dưỡng.
Học một mình thì quên, học cùng tổ thì đổi được
Cách hiệu quả nhất: cả tổ chuyên môn chọn cùng một chủ đề trong một học kỳ, rồi đưa nó vào sinh hoạt chuyên môn — mỗi người thử một tiết, cùng dự, cùng bàn.
Mô hình nghiên cứu bài học phù hợp ở đây: chọn một bài cụ thể, cùng thiết kế, một người dạy, cả tổ quan sát cách học sinh học chứ không chấm điểm người dạy, rồi điều chỉnh và dạy lại ở lớp khác.
Điểm mấu chốt là quan sát học sinh chứ không đánh giá giáo viên. Chuyển trọng tâm đó làm không khí dự giờ đổi hoàn toàn.
Biến nội dung học được thành sản phẩm
Sau mỗi mô-đun, làm ra một thứ dùng lại được: một bộ câu hỏi cho một chương, một phiếu bài tập phân hoá ba mức, một bảng tiêu chí chấm, một kế hoạch bài dạy đã chỉnh sau khi thử.
Sản phẩm này vừa là minh chứng cho chuẩn nghề nghiệp, vừa là thứ bạn thật sự dùng lại năm sau — khác với tờ chứng nhận.
Tránh ba cái bẫy
Chọn quá nhiều mô-đun cùng lúc. Một chủ đề làm tới cùng có giá trị hơn năm chủ đề nghe qua.
Học xong không thử. Kiến thức chưa thử trong lớp thật thì không thành kỹ năng; hãy đặt hạn cho mình thử trong vòng hai tuần.
Làm minh chứng cho đủ số. Người quản lý đọc nhiều hồ sơ sẽ nhận ra ngay, và bạn mất công vô ích.
Nếu bạn là tổ trưởng hoặc hiệu trưởng
Hỏi cả tổ ba vấn đề lớn nhất của học kỳ trước rồi chọn chủ đề bồi dưỡng từ đó, thay vì phân bổ theo danh mục.
Dành thời gian thật trong lịch cho việc thử và bàn — không cấp thời gian thì mọi yêu cầu áp dụng chỉ là hình thức.
Ghi nhận người chia sẻ sản phẩm cho đồng nghiệp. Đó là cách rẻ nhất để một khoá bồi dưỡng của một người lan ra cả tổ.
Bồi dưỡng trực tuyến có kém hơn học trực tiếp không?
Không hẳn; trực tuyến linh hoạt và có thể xem lại. Khác biệt nằm ở phần thực hành và phản hồi — nếu khoá trực tuyến không có phần đó thì phải tự bù bằng thử nghiệm trong lớp và bàn với đồng nghiệp.
Minh chứng cho bồi dưỡng gồm những gì?
Ngoài chứng nhận, nên có sản phẩm áp dụng: kế hoạch bài dạy đã chỉnh, phiếu bài tập, bảng tiêu chí, kèm ghi chú ngắn về kết quả khi thử.
Không thấy mô-đun nào phù hợp với môn mình thì sao?
Chọn mô-đun về kỹ thuật chung như đánh giá hay tổ chức lớp, rồi tự chuyển thể sang môn của mình. Phần chuyển thể đó chính là sản phẩm đáng làm.
Làm sao biết một khoá bồi dưỡng có chất lượng?
Xem có phần thực hành và phản hồi cá nhân hay không, người dạy có kinh nghiệm lớp học thật hay không, và học viên các khoá trước có sản phẩm dùng được hay không.