Quy định về đánh giá và xếp loại giáo viên do cơ quan quản lý ban hành — bài này nói về cách tổ chức để kết quả dùng được.
Ở phần lớn trường, kết quả đánh giá giáo viên cuối năm gần như đồng nhất: hầu hết đạt mức cao. Điều đó không có nghĩa mọi giáo viên đều xuất sắc; nó có nghĩa hệ thống đánh giá không phân biệt được.
Vì sao dễ thành hình thức
Kết quả gắn với thi đua và quyền lợi. Khi tự đánh giá thấp dẫn tới bất lợi, không ai tự đánh giá thấp. Đây là nguyên nhân gốc.
Một nguồn minh chứng duy nhất. Dự giờ một hai tiết đã được chuẩn bị kỹ không nói được nhiều về công việc hằng ngày.
Không có gì xảy ra sau đánh giá. Nếu kết quả không dẫn tới hỗ trợ hoặc thay đổi nào, cả người đánh giá và người được đánh giá đều coi đó là thủ tục.
Tách hai mục đích
Đây là thay đổi quan trọng nhất và không tốn chi phí: tách rõ đánh giá để phát triển khỏi xếp loại để thi đua.
Đánh giá phát triển: trung thực, tập trung vào điểm cần cải thiện, kết quả dùng để bố trí hỗ trợ, không đưa vào xếp loại.
Xếp loại thi đua: theo quy định, dựa trên tiêu chí công khai và dữ liệu khách quan hơn.
Khi hai việc bị gộp, việc thứ nhất luôn bị hy sinh.
Các nguồn minh chứng ngoài dự giờ
Kết quả học tập của học sinh theo thời gian, đọc theo tiến bộ so với điểm đầu vào, không theo điểm tuyệt đối — nếu không sẽ bất lợi cho người dạy lớp yếu.
Sản phẩm chuyên môn: kế hoạch bài dạy đã chỉnh sau khi thử, bộ đề kèm phân tích kết quả, bảng tiêu chí chấm, học liệu tự làm.
Tham gia sinh hoạt chuyên môn: chủ trì chuyên đề, dự giờ đồng nghiệp và nhận xét có nội dung, chia sẻ học liệu.
Phản hồi của học sinh ở dạng phù hợp lứa tuổi, hỏi cụ thể thay vì hỏi mức hài lòng.
Phản hồi của phụ huynh về sự phối hợp và về thông tin nhận được.
Không nguồn nào đủ một mình. Ba nguồn trở lên cho bức tranh dùng được.
Dự giờ cho ra thông tin
Dự giờ báo trước cho biết giáo viên làm được gì ở mức tốt nhất; dự giờ thường lệ không báo trước cho biết lớp học diễn ra thế nào hằng ngày. Cần cả hai, và nói rõ mục đích từng loại.
Chuyển trọng tâm quan sát sang học sinh: bao nhiêu em tham gia, các em vướng ở bước nào, sản phẩm cuối tiết ra sao. Nhận xét về học sinh khó gây tự ái hơn nhận xét về người dạy, và hữu ích hơn.
Dùng kết quả
Mỗi giáo viên ra khỏi cuộc đánh giá với một việc cụ thể cho năm sau, và với sự hỗ trợ tương ứng: được dự giờ người mạnh ở đúng phần đó, được học một mô-đun phù hợp, hoặc được giảm bớt kiêm nhiệm để có thời gian.
Không có hỗ trợ đi kèm thì việc chỉ ra điểm yếu là vô nghĩa — và giáo viên sẽ học cách không nêu điểm yếu nữa.
Với hiệu trưởng
Phản ứng của bạn với thông tin xấu quyết định toàn bộ hệ thống. Một lần dùng kết quả tự đánh giá trung thực để khiển trách là đủ để mọi báo cáo sau đó thành đẹp.
Ngược lại, nếu người nêu khó khăn được bố trí hỗ trợ, cả trường sẽ học điều đó rất nhanh.
Và hãy tự đánh giá công khai chính công việc quản lý của mình. Không có việc đó, mọi lời kêu gọi trung thực đều chỉ hướng xuống dưới.
Có nên công khai kết quả đánh giá giáo viên?
Kết quả xếp loại theo quy định thì công khai theo quy định. Kết quả đánh giá phát triển nên giữ giữa giáo viên và người quản lý trực tiếp, vì công khai làm mất tính trung thực.
Dùng điểm học sinh để đánh giá giáo viên có công bằng không?
Chỉ khi đọc theo tiến bộ so với điểm đầu vào và có tính tới điều kiện lớp. Dùng điểm tuyệt đối là bất công với người dạy lớp yếu và tạo động cơ chọn lớp.
Phản hồi của học sinh nên dùng thế nào?
Hỏi cụ thể về trải nghiệm học tập, dùng như một nguồn trong nhiều nguồn, và không dùng như thước duy nhất — nó chịu ảnh hưởng của độ khó môn học và nhiều yếu tố khác.
Làm sao để giáo viên tự đánh giá trung thực?
Tách đánh giá phát triển khỏi xếp loại thi đua, và bảo đảm người nêu khó khăn nhận được hỗ trợ thật. Không có hai điều đó thì mọi kêu gọi trung thực đều vô hiệu.
