Soạn giáo án: bắt đầu từ việc học sinh sẽ làm gì trong tiết

Có hai kiểu giáo án. Kiểu thứ nhất ghi nội dung giáo viên sẽ trình bày theo thứ tự. Kiểu thứ hai ghi việc học sinh sẽ làm. Chỉ kiểu thứ hai dự đoán được tiết học sẽ diễn ra thế nào.

Bắt đầu từ mục tiêu, viết bằng động từ kiểm tra được

"Học sinh hiểu về..." không kiểm tra được. "Học sinh giải thích được vì sao..." thì kiểm tra được, và nó cho bạn biết luôn cần thiết kế hoạt động gì.

Một tiết nên có một tới hai mục tiêu, không phải năm. Năm mục tiêu trong bốn mươi lăm phút nghĩa là không mục tiêu nào được đạt tới mức thành thạo.

Và với mỗi mục tiêu, tự hỏi ngay: cuối tiết tôi biết bằng cách nào là học sinh đã đạt? Câu trả lời cho câu này là hoạt động kiểm tra hiểu cuối tiết — và nếu bạn không trả lời được thì mục tiêu chưa đủ cụ thể.

Chia tiết theo hoạt động, không theo nội dung

Một cấu trúc dùng được cho phần lớn tiết:

Mở đầu ngắn — nối với bài trước hoặc đặt một câu hỏi làm học sinh muốn biết câu trả lời. Năm phút.

Khối một: giáo viên trình bày hoặc dẫn dắt phần nội dung mới — mười lăm phút, không dài hơn — rồi một việc học sinh phải làm ngay để dùng nội dung đó.

Khối hai: luyện tập, với mức độ tăng dần. Đây là phần học sinh học nhiều nhất và thường bị cắt khi tiết bị trễ.

Kiểm tra hiểu và kết: năm tới bảy phút. Một câu hỏi, một bài ngắn, hoặc một mẩu giấy ghi điều còn chưa rõ.

Điều quan trọng về thời lượng: ghi thời gian dự kiến cho từng phần, và chấp nhận rằng bạn sẽ phải bỏ một phần khi tiết trễ. Quyết định trước phần nào bỏ được — nếu không, phần bị bỏ luôn là phần cuối, tức phần luyện tập và kiểm tra hiểu.

Dự đoán chỗ học sinh vướng

Đây là phần phân biệt giáo án của người có kinh nghiệm với người mới, và nó viết được cả khi bạn chưa có kinh nghiệm.

Với mỗi nội dung, hỏi: cách hiểu sai phổ biến ở đây là gì? Và học sinh yếu sẽ vướng ở bước nào?

Ghi vào giáo án hai điều: câu hỏi bạn sẽ dùng để phát hiện cách hiểu sai đó; và một cách giải thích thứ hai, khác cách thứ nhất, để dùng khi cách thứ nhất không ăn.

Cách giải thích thứ hai là thứ tiết kiệm nhiều nhất trong lớp thật. Không có nó, khi học sinh không hiểu, bạn chỉ nói lại cách cũ chậm hơn và to hơn — cách đó không hiệu quả.

Phân hoá: ba mức trong một tiết

Không cần ba giáo án. Cần ba mức trong cùng hoạt động:

Việc cơ bản mà mọi học sinh phải làm được.

Việc mở rộng cho học sinh làm xong sớm — chuẩn bị sẵn, vì đây là nguồn hành vi gây rối phổ biến nhất.

Sự hỗ trợ cụ thể cho học sinh vướng: một gợi ý được viết sẵn, một ví dụ mẫu, hoặc chia bài thành các bước nhỏ hơn.

Ghi cả ba vào giáo án ở dạng ngắn. Chuẩn bị trước năm phút tiết kiệm mười phút loay hoay trong tiết.

Rút gọn việc soạn cho bền

Soạn giáo án chi tiết cho mọi tiết trong nhiều năm là không bền, và đó là lý do nhiều giáo viên chuyển sang dùng lại giáo án cũ không đổi.

Cách trung gian: giáo án chi tiết cho các tiết dạy lần đầu và các tiết khó; giáo án ngắn — mục tiêu, các hoạt động, thời lượng — cho các tiết đã dạy nhiều lần.

Và sau mỗi tiết, ghi hai dòng vào chính giáo án đó: phần nào chạy tốt, phần nào cần đổi. Hai dòng này là thứ làm giáo án của bạn tốt dần lên qua các năm, và nó tốn ba mươi giây.

Sau ba năm, bộ giáo án có ghi chú như vậy là tài sản chuyên môn thật — và nó cũng là thứ bạn đưa được cho giáo viên mới.

Làm cùng đồng nghiệp

Soạn chung một tiết với giáo viên cùng khối rồi cả hai dạy và so kết quả là hoạt động phát triển nghề nghiệp hiệu quả cao và ít được dùng.

Nó cho bạn thấy một cách tổ chức khác cho cùng nội dung, và điều đó khó có được từ việc đọc tài liệu.

Năm lỗi thường gặp trong giáo án của người mới

Quá nhiều nội dung cho một tiết.

Không ghi thời lượng, nên tiết luôn trễ ở cùng một chỗ.

Không có hoạt động cho học sinh trong ba mươi phút đầu.

Không có phần kiểm tra hiểu, nên không biết tiết có đạt mục tiêu hay không.

Không có phương án cho việc thiết bị không chạy hoặc mất điện.