Giáo viên mới thường hỏi cách xử lý học sinh gây rối. Câu hỏi hữu ích hơn: làm gì để lớp ít có tình huống phải xử lý.
Phần lớn hành vi gây rối có nguyên nhân dự đoán được
Bốn nguyên nhân chiếm phần lớn các trường hợp trong lớp bình thường:
Không có việc để làm — học sinh làm xong trước, hoặc đang chờ chuyển hoạt động.
Việc quá khó — hành vi gây rối là cách thoát khỏi tình huống sắp bị thấy là không làm được.
Không rõ phải làm gì — hướng dẫn chưa đủ rõ, và học sinh không muốn hỏi lại.
Cần được chú ý — và hành vi gây rối là cách chắc chắn nhất để được chú ý.
Mỗi nguyên nhân cần một cách xử lý khác nhau, và không nguyên nhân nào xử lý được bằng cách nghiêm khắc hơn.
Thiết kế tiết học để giảm tình huống
Có sẵn việc cho người làm xong sớm, và nói rõ ngay từ đầu tiết.
Chuyển hoạt động nhanh và có báo trước. Khoảng trống giữa hai hoạt động là nơi phần lớn tình huống bắt đầu.
Hướng dẫn ngắn, một lần, rồi kiểm bằng cách nhờ một học sinh nhắc lại. Hướng dẫn dài thì nửa lớp không nhớ hết.
Đi quanh lớp thay vì đứng một chỗ. Sự hiện diện gần chỗ ngồi có tác dụng phòng ngừa mạnh hơn mọi lời nhắc.
Quy ước lớp: ít, rõ, và xây cùng học sinh
Ba tới năm quy ước, phát biểu ở dạng hành vi làm được chứ không ở dạng cấm. "Nói khi được mời" dùng được; "không nói leo" thì mơ hồ hơn.
Xây cùng học sinh trong tuần đầu. Học sinh tham gia đặt quy ước tuân thủ nó khác với học sinh được đọc quy ước.
Và điều quyết định: áp dụng nhất quán. Một quy ước được thực thi tuỳ ngày thì tệ hơn không có quy ước, vì nó dạy học sinh rằng quy tắc phụ thuộc tâm trạng người lớn.
Can thiệp theo mức
Bắt đầu từ mức thấp nhất và chỉ tăng khi cần:
Không lời — nhìn, đến gần, đặt tay lên bàn. Xử lý được phần lớn trường hợp mà không ngắt tiết học.
Nhắc riêng, giọng bình thường — đến bên cạnh, nói ngắn. Không làm học sinh mất mặt trước lớp.
Nhắc công khai, cụ thể vào hành vi — "Em cất điện thoại đi", không "em lại thế nữa rồi".
Nói riêng sau tiết học — dành cho trường hợp lặp lại, và đây là lúc hỏi nguyên nhân thay vì chỉ nhắc.
Bắt đầu từ mức cao nhất là cách nhanh nhất làm tình huống leo thang, và nó không còn chỗ nào để tăng tiếp.
Ba điều nên tránh
Đối đầu trước lớp. Học sinh không thể lùi trước mặt bạn bè, nên cuộc đối đầu chỉ có thể leo thang.
Trừng phạt cả lớp vì một người. Nó tạo ra sự bất bình chính đáng và làm bạn mất chỗ đứng.
Nhắc tới nhân cách thay vì hành vi. "Em là học sinh không có ý thức" đóng cửa; "Việc em vừa làm ảnh hưởng tới lớp" thì không.
Khi hành vi lặp lại ở một học sinh
Đây là lúc chuyển từ quản lý lớp sang tìm hiểu nguyên nhân. Hành vi lặp lại thường có lý do ngoài lớp học: khó khăn trong học tập, chuyện gia đình, quan hệ với bạn, hoặc vấn đề sức khoẻ.
Nói riêng với học sinh, hỏi mở, và nghe. Sau đó phối hợp — với giáo viên chủ nhiệm, với gia đình, hoặc với bộ phận tư vấn nếu trường có.
Khi liên hệ gia đình, nên có ít nhất một lần liên hệ tích cực trước đó. Nếu cuộc gọi đầu tiên từ trường là cuộc gọi phàn nàn, gia đình phòng vệ ngay và sự phối hợp khó hình thành.
Với giáo viên mới
Hai tuần đầu quyết định phần lớn năm học. Hãy nhất quán và rõ ràng ngay từ đầu — nới sau thì dễ, siết sau thì rất khó.
Và đừng xem việc hỏi đồng nghiệp là dấu hiệu yếu. Người dạy cùng khối biết những học sinh đó trong các lớp khác, và thông tin đó tiết kiệm cho bạn nhiều tuần thử sai.
Nguyên nhân phổ biến nhất của hành vi gây rối là gì?
Không có việc để làm, việc quá khó, hướng dẫn chưa rõ, hoặc cần được chú ý. Không nguyên nhân nào trong bốn cái này xử lý được bằng cách nghiêm khắc hơn.
Có nên trừng phạt cả lớp vì một học sinh không?
Không; nó tạo bất bình chính đáng và làm giáo viên mất chỗ đứng với những học sinh không liên quan.
Khi hành vi lặp lại ở một học sinh thì làm gì?
Chuyển sang tìm hiểu nguyên nhân bằng cuộc nói chuyện riêng, rồi phối hợp với giáo viên chủ nhiệm, gia đình hoặc bộ phận tư vấn.
Giáo viên mới nên chú ý gì trong hai tuần đầu?
Nhất quán và rõ ràng ngay từ đầu, vì nới lỏng sau thì dễ còn siết lại sau thì rất khó.
