Cuối một tiết học, giáo viên thường biết mình đã dạy gì và không biết lớp đã hiểu gì. Khoảng cách đó chỉ lộ ra ở bài kiểm tra — khi đã muộn để điều chỉnh.
Các kỹ thuật dưới đây lấp khoảng cách đó trong ba tới năm phút, và chúng phủ được cả lớp đông.
Điều kiện để kỹ thuật này có tác dụng
Một điều kiện duy nhất, và nó là điều làm phần lớn nỗ lực này thất bại: kết quả phải dẫn tới điều chỉnh.
Nếu bạn thu thông tin rồi vẫn dạy theo kế hoạch cũ, việc thu đó chỉ tốn thời gian. Và học sinh nhận ra nhanh — sau vài lần, các em trả lời cho xong.
Nên trước khi dùng bất kỳ kỹ thuật nào, hãy quyết trước: nếu phần lớn lớp chưa hiểu, tiết sau tôi làm gì khác?
Bốn kỹ thuật, xếp theo mức dễ dùng
Thẻ hoặc bảng con trả lời đồng loạt. Một câu hỏi có các phương án, cả lớp giơ đáp án cùng lúc. Bạn thấy ngay phân bố, và quan trọng hơn là thấy ai chọn gì.
Không cần thiết bị: ba thẻ màu hoặc học sinh viết lên bảng con là đủ. Điểm mạnh: nhanh, phủ toàn bộ lớp, và học sinh không thấy bị soi vì mọi người cùng giơ.
Điều làm nó hiệu quả: các phương án sai phải xuất phát từ cách hiểu sai thật. Nếu ba phương án sai đều vô lý thì phân bố không nói gì.
Mẩu giấy cuối tiết. Học sinh viết một câu trả lời cho một câu hỏi, hoặc viết điều còn chưa rõ, rồi nộp. Đọc bốn mươi mẩu mất khoảng mười phút.
Cho câu hỏi cụ thể thay vì "em còn thắc mắc gì". Câu hỏi mở quá thì phần lớn để trống.
Viết ra nháp rồi giáo viên đi quanh xem. Cả lớp làm một bài ngắn trong ba phút; bạn đi một vòng và nhìn được khoảng mười mấy bài. Không phủ hết lớp nhưng cho mẫu đủ để biết tình hình chung.
Đây là kỹ thuật ít tốn công nhất và dùng được ở mọi môn.
Giải thích cho người bên cạnh. Hai phút, mỗi em nói lại nội dung vừa học cho bạn ngồi cạnh. Bạn đi quanh và nghe — chỗ hiểu sai lộ ra rất nhanh trong cách các em diễn đạt.
Kỹ thuật này có thêm tác dụng: việc nói lại làm kiến thức bám chắc hơn, nên nó vừa là kiểm tra vừa là học.
Đọc kết quả
Ba mức và ba phản ứng khác nhau:
Phần lớn lớp đúng. Đi tiếp, và dành ít phút cho nhóm nhỏ chưa được.
Khoảng một nửa đúng. Không nên đi tiếp. Cho thảo luận cặp rồi hỏi lại — thường tỉ lệ đúng tăng rõ chỉ sau việc đó.
Phần lớn sai, và sai theo cùng một hướng. Đây là thông tin quý nhất: nó chỉ ra một cách hiểu sai chung, thường bắt nguồn từ cách trình bày của chính bạn. Cần giải thích lại bằng cách khác, không phải nói lại chậm hơn.
Trường hợp cuối là trường hợp làm kỹ thuật này đáng giá — và nó chỉ phát hiện được nếu bạn xem học sinh chọn gì, không chỉ đếm số đúng.
Bốn lỗi làm kỹ thuật này mất tác dụng
Đặt câu hỏi quá dễ. Mọi người đúng thì không có thông tin gì. Câu hỏi tốt nhất là câu mà bạn đoán khoảng một nửa tới hai phần ba lớp làm được.
Cho điểm. Khi có điểm, học sinh chép của nhau và bạn mất đúng thứ mình cần biết. Nói rõ đây là để cô biết dạy tiếp thế nào, không tính điểm.
Làm rồi không đổi gì. Lỗi nặng nhất, đã nói ở trên.
Dùng mọi tiết. Nó thành thủ tục và mất sức. Dùng ở các chỗ nội dung khó và ở cuối mỗi phần nội dung là đủ.
Với lớp bốn mươi học sinh
Ba kỹ thuật đầu đều dùng được không cần điều chỉnh — chúng được thiết kế cho quy mô này.
Việc khó hơn là xử lý sau khi biết: nếu mười em chưa hiểu, bạn không có thời gian cho từng em. Hai cách dùng được: ghép mỗi em chưa hiểu với một em đã hiểu trong phần luyện tập; và dành năm phút đầu tiết sau cho riêng nội dung đó, với cả lớp — vì thường số em chưa hiểu nhiều hơn số em thể hiện ra.
Ghi lại
Một dòng vào giáo án sau mỗi lần: nội dung nào lớp vướng và vướng thế nào.
Sau một năm, bạn có danh sách các chỗ khó của môn mình dạy, kèm cách hiểu sai phổ biến ở từng chỗ. Đây là tài sản chuyên môn thật, và nó cũng là thứ giá trị nhất bạn đưa được cho một giáo viên mới dạy môn đó.
Điều kiện để kiểm tra hiểu nhanh có tác dụng là gì?
Kết quả phải dẫn tới điều chỉnh. Nếu thu thông tin rồi vẫn dạy theo kế hoạch cũ thì học sinh nhận ra và trả lời cho xong.
Kỹ thuật nào ít tốn công nhất?
Cho cả lớp viết ra nháp trong ba phút rồi đi một vòng xem — không phủ hết lớp nhưng cho mẫu đủ để biết tình hình chung.
Có nên cho điểm phần kiểm tra này không?
Không; khi có điểm học sinh chép của nhau và bạn mất đúng thông tin mình cần.
Phần lớn lớp sai theo cùng một hướng nghĩa là gì?
Đó là một cách hiểu sai chung, thường bắt nguồn từ cách trình bày của giáo viên — cần giải thích lại bằng cách khác, không nói lại chậm hơn.
