Bài tập về nhà là phần được giao đều đặn nhất và được thiết kế ít nhất. Phần lớn giáo viên giao theo sách hoặc theo thói quen của tổ, và phần lớn học sinh làm theo cách không giúp họ học: chép của bạn, hoặc làm lúc nửa đêm trong trạng thái không nhớ gì.
Bài tập về nhà có tác dụng khi nào
Ba điều kiện, và thiếu một điều là bài tập chỉ tốn thời gian:
Học sinh làm được một mình. Nếu bài đòi phần chưa dạy tới, hoặc đòi trợ giúp của người lớn, thì nó phân loại học sinh theo hoàn cảnh gia đình chứ không dạy được gì.
Có phản hồi. Bài làm xong mà không ai xem, hoặc chỉ được đánh dấu đã làm, không tạo ra học tập. Đây là điều kiện bị bỏ nhiều nhất vì nó tốn thời gian của giáo viên — phần sau nói cách xử lý.
Nhằm luyện lại, không nhằm dạy mới. Nội dung mới phải được dạy trong lớp, nơi có người sửa ngay khi hiểu sai.
Lượng: ít mà làm được hơn nhiều mà chép
Câu hỏi nên tự hỏi trước khi giao: một học sinh trung bình của lớp làm bài này mất bao lâu? Con số đó thường gấp hai tới ba lần dự đoán của giáo viên.
Và cần cộng bài của các môn khác. Học sinh học nhiều môn, mỗi giáo viên giao một lượng "hợp lý", tổng lại là quá tải — đây là lý do việc thống nhất trong tổ hoặc trong khối có tác dụng thật.
Nguyên tắc đơn giản dùng được: bốn năm câu được chọn kỹ, làm đầy đủ và được chữa, hơn hai mươi câu làm vội.
Thiết kế: bốn loại bài và vai trò của mỗi loại
Luyện lại nội dung vừa học — dễ, nhanh, để củng cố. Nên chiếm phần lớn.
Nhắc lại nội dung cũ. Một hai câu về bài của tuần trước hoặc tháng trước. Cách này chống quên tốt hơn nhiều so với ôn dồn trước kiểm tra, và nó gần như không tốn thêm thời gian.
Một câu khó hơn, đánh dấu rõ là không bắt buộc. Câu này dành cho học sinh làm nhanh, và việc ghi rõ không bắt buộc giúp học sinh yếu không bỏ cả bài vì gặp câu khó ở giữa.
Một câu yêu cầu giải thích thay vì tính ra đáp số: "vì sao em chọn cách này". Loại câu này khó chép và nó cho giáo viên thấy học sinh hiểu tới đâu.
Chữa bài mà không tốn cả tiết
Đây là chỗ nhiều giáo viên bỏ bài tập về nhà, và có vài cách làm được trong lớp đông:
Chỉ chấm một câu, nhưng chấm kỹ. Nói trước rằng một câu sẽ được chấm nhưng không nói câu nào. Cách này giữ được động lực làm đủ mà giảm khối lượng chấm xuống một phần năm.
Chữa theo lỗi phổ biến, không chữa từng bài. Duyệt nhanh cả lớp, ghi ba lỗi hay gặp nhất, rồi dành năm phút đầu tiết chữa đúng ba lỗi đó. Hiệu quả hơn việc đọc đáp án cả bài.
Cho học sinh đổi bài chấm cho nhau với đáp án và tiêu chí rõ. Việc chấm bài của bạn cũng là học — nhưng cần tiêu chí cụ thể, không thì thành đánh dấu qua.
Thu bài của một nhóm luân phiên. Mỗi tuần thu kỹ một tổ, lần lượt. Mỗi học sinh được phản hồi kỹ mỗi tháng một lần, thay vì không bao giờ.
Khi phần lớn lớp không làm
Phản ứng thường thấy là phạt hoặc cho điểm trừ. Trước đó nên kiểm ba khả năng, vì mỗi khả năng cần một cách xử lý khác:
Bài quá khó để làm một mình. Kiểm bằng cách cho làm thử một câu tương tự trong lớp và xem bao nhiêu em làm được. Nếu ít, vấn đề là độ khó, không phải thái độ.
Không có điều kiện làm ở nhà. Có học sinh không có chỗ ngồi yên, phải trông em, hoặc đi làm giúp gia đình. Với nhóm này, một khoảng thời gian trong trường để làm bài giải quyết được nhiều hơn mọi biện pháp kỷ luật.
Không thấy bài có ý nghĩa gì — thường vì bài chưa bao giờ được chữa. Đây là khả năng dễ sửa nhất và nằm trong tay giáo viên.
Nói rõ với học sinh và với gia đình
Hai câu nói ở đầu năm học, và chúng giảm phần lớn xung đột:
Bài tập về nhà mất khoảng bao nhiêu phút mỗi tối, và giao vào những ngày nào. Gia đình sắp xếp được khi biết trước.
Và nói rõ: nếu con làm mười lăm phút mà không làm được, hãy dừng và ghi lại chỗ mắc — việc ghi lại chỗ mắc cũng được tính là làm bài. Điều này đổi hoàn toàn hành vi: học sinh không còn phải chọn giữa chép bài và bị phạt, và giáo viên nhận được thông tin hữu ích nhất về chỗ cả lớp đang mắc.
Bài tập về nhà có tác dụng khi nào?
Khi học sinh làm được một mình, có phản hồi, và nhằm luyện lại chứ không dạy nội dung mới.
Nên giao bao nhiêu?
Bốn năm câu chọn kỹ và được chữa hơn hai mươi câu làm vội; và cần cộng cả bài của các môn khác nên việc thống nhất trong khối có tác dụng.
Làm sao chữa bài mà không tốn cả tiết?
Chấm kỹ một câu không nói trước là câu nào, chữa ba lỗi phổ biến nhất trong năm phút đầu tiết, hoặc thu kỹ một tổ luân phiên mỗi tuần.
Khi phần lớn lớp không làm bài thì sao?
Kiểm ba khả năng trước khi phạt: bài quá khó để làm một mình, không có điều kiện làm ở nhà, hoặc bài chưa bao giờ được chữa.
