Cho học sinh tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau: khi nào có tác dụng

Cho học sinh tự đánh giá bài của mình, hoặc đánh giá bài của bạn, được nhắc tới trong nhiều tài liệu về đổi mới đánh giá.

Trong thực tế lớp học, hai hình thức này hoặc rất có ích hoặc hoàn toàn hình thức — và khác biệt nằm ở vài điều kiện cụ thể.

Chúng đo được gì và không đo được gì

Trước hết cần rõ: đây không phải công cụ để cho điểm.

Học sinh không có đủ chuyên môn để đánh giá chính xác mức đạt của một bài, và việc điểm số phụ thuộc bạn cùng lớp tạo ra các vấn đề về công bằng mà không giải quyết được.

Giá trị của chúng nằm ở chỗ khác:

Học sinh hiểu tiêu chí — việc dùng tiêu chí để đánh giá một bài làm cho tiêu chí trở nên cụ thể theo cách đọc tiêu chí không làm được.

Nhìn thấy cách làm khác. Đọc bài của bạn cho học sinh thấy cùng một yêu cầu có nhiều cách đáp ứng.

Tập nhìn lại việc mình làm — năng lực này chuyển sang mọi môn và mọi việc về sau.

Nhận phản hồi nhiều hơn mức giáo viên cung cấp được trong lớp đông.

Ba điều kiện để chúng hoạt động

Tiêu chí cụ thể và có ví dụ. Đây là điều kiện quyết định. Đưa học sinh một bảng tiêu chí dùng các từ như "sáng tạo", "chặt chẽ" thì kết quả là các đánh giá vô nghĩa.

Tiêu chí dùng được mô tả hành vi quan sát được, và kèm một bài mẫu ở mỗi mức để học sinh đối chiếu.

Được tập trước. Cả lớp cùng đánh giá một bài mẫu, rồi so kết quả và bàn về chỗ khác nhau. Buổi tập này mất một tiết và nó quyết định chất lượng của mọi lần sau.

Có mục đích rõ với học sinh. Nếu các em không hiểu việc này để làm gì, nó thành thủ tục — điền cho xong.

Bốn khuôn dùng được

Tự kiểm trước khi nộp. Một danh sách ngắn: bài của em đã có đủ các phần chưa, đã kiểm lỗi chưa, đã trả lời đúng câu hỏi chưa. Học sinh đánh dấu và nộp kèm.

Khuôn đơn giản nhất và có tác dụng ngay — nó giảm hẳn số bài nộp thiếu phần.

Đánh giá hai chiều theo cặp. Hai học sinh đổi bài, mỗi người viết hai điều bạn làm tốt và một điều nên sửa, dựa trên tiêu chí. Giới hạn số lượng là quan trọng: không giới hạn thì học sinh hoặc viết một câu chung chung hoặc liệt kê mọi lỗi chính tả.

Đánh giá bài mẫu cả lớp. Cùng chấm một bài ẩn danh của khoá trước, rồi bàn. An toàn nhất để bắt đầu vì không ai bị đánh giá.

Tự nhìn lại sau khi có kết quả. Sau khi trả bài: em làm được gì tốt, em mất điểm ở đâu, lần sau em sẽ làm khác thế nào. Ba câu, năm phút, và nó biến việc trả bài thành việc học.

Những gì không nên giao cho học sinh

Cho điểm để tính vào kết quả. Như đã nêu ở trên.

Đánh giá về thái độ hoặc tính cách của bạn. Đây là ranh giới cứng — nó mở ra các vấn đề về quan hệ trong lớp mà giáo viên không kiểm soát được.

Đánh giá công khai trước lớp về bài của một cá nhân, trừ khi đó là bài được chính học sinh đó tình nguyện đưa ra.

Đánh giá trong các tình huống có xung đột giữa các học sinh — trong trường hợp đó, ghép cặp cần được sắp xếp có chủ ý.

Xử lý các vấn đề thường gặp

Học sinh cho nhau điểm cao hết, hoặc chỉ khen. Nguyên nhân thường là tiêu chí chưa đủ cụ thể, hoặc các em ngại. Cách chữa: yêu cầu nêu bằng chứng cho mỗi nhận xét — "em nói phần này rõ, hãy chỉ ra câu nào làm nó rõ".

Nhận xét gay gắt hoặc mang tính cá nhân. Cần một quy tắc nói trước: nhận xét về bài, không về người; và nêu một điều nên sửa kèm gợi ý sửa thế nào.

Học sinh không tin vào nhận xét của bạn. Bình thường ở giai đoạn đầu. Cách chữa: giáo viên xem qua và xác nhận các nhận xét đúng — sau vài lần, học sinh tin hơn.

Bắt đầu thế nào

Đừng bắt đầu bằng đánh giá đồng đẳng trên một bài quan trọng.

Thứ tự nên đi: tự kiểm trước khi nộp, trong vài tuần; rồi cả lớp cùng đánh giá bài mẫu; rồi đánh giá theo cặp trên một bài nhỏ; và chỉ sau đó mới dùng cho các bài lớn hơn.

Và đánh giá xem nó có tác dụng không bằng một câu hỏi: bài làm của học sinh có tốt lên không sau khi các em đã dùng tiêu chí vài lần. Nếu không đổi gì sau một học kỳ, vấn đề nằm ở tiêu chí hoặc ở cách tổ chức — không phải ở bản thân hình thức này.