Quy định về đối tượng, chương trình và điều kiện cấp chứng chỉ do cơ quan quản lý ban hành và có điều chỉnh — luôn đối chiếu văn bản hiện hành và thông báo của cơ sở đào tạo.
Chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm thường được xem như một thủ tục phải có để đi dạy. Nhưng với người chuyển sang nghề dạy học từ ngành khác, phần nội dung của nó giải quyết đúng những chỗ họ sẽ vướng.
Ai cần
Nhóm phổ biến nhất: người tốt nghiệp ngành ngoài sư phạm nhưng muốn dạy ở phổ thông hoặc ở bậc cao hơn, theo điều kiện quy định cho từng cấp học và từng vị trí.
Ngoài ra: người đã dạy ở cơ sở ngoài công lập muốn chuẩn hoá hồ sơ; người chuyển từ doanh nghiệp sang giảng dạy ở trường nghề hoặc đại học; và người cần bổ sung điều kiện khi xét tuyển dụng.
Điều kiện cụ thể cho từng cấp học khác nhau, nên việc đầu tiên là xác định bạn nhắm dạy ở cấp nào và tra điều kiện của chính cấp đó.
Nội dung thường gồm gì
Các chương trình thường có bốn nhóm nội dung:
Tâm lý học người học — phát triển nhận thức, động cơ học tập, khác biệt cá nhân. Đây là phần người ngoài ngành thiếu nhất.
Lý luận và phương pháp dạy học — thiết kế bài học, tổ chức hoạt động, phương pháp theo đặc thù môn.
Đánh giá trong dạy học — xây câu hỏi, thiết kế bài kiểm tra, đánh giá quá trình.
Thực hành giảng dạy — tập dạy, dự giờ, và thực tập ở cơ sở giáo dục.
Phần thứ tư là phần quyết định giá trị của khoá học. Chương trình nào chỉ học lý thuyết rồi thi viết thì bạn ra lớp vẫn không biết bắt đầu từ đâu.
Ba kỹ năng dùng được ngay
Viết mục tiêu bài học đo được và thiết kế hoạt động dẫn tới mục tiêu đó. Nghe đơn giản nhưng đây là khác biệt lớn nhất giữa người được đào tạo và người tự dạy theo bản năng.
Quản lý lớp — thiết lập nề nếp, xử lý tình huống, giữ nhịp tiết học. Phần này gần như không học được từ sách.
Thiết kế bài kiểm tra khớp mục tiêu. Người mới dạy thường ra đề theo những gì dễ hỏi, không theo những gì đã dạy để đạt mục tiêu nào.
Chọn nơi học
Kiểm bốn điều: cơ sở có được phép đào tạo và cấp chứng chỉ theo quy định hiện hành hay không; chương trình có phần thực hành giảng dạy thật không; hình thức học có phù hợp với công việc hiện tại của bạn không; và học viên khoá trước có được tuyển dụng không.
Cảnh giác với nơi hứa cấp chứng chỉ nhanh mà gần như không học. Chứng chỉ đó có thể không được chấp nhận khi bạn dự tuyển, và bạn mất cả tiền cả thời gian.
Sau khi có chứng chỉ
Chứng chỉ là điều kiện, không phải năng lực. Hai việc nên làm ngay:
Dự giờ người có kinh nghiệm trong môn của bạn, ít nhất vài tiết, và ghi lại cách họ xử lý các thời điểm khó.
Xin dạy thử hoặc trợ giảng trước khi nhận lớp chính, nếu có cơ hội. Khoảng cách giữa tập dạy trong khoá học và lớp thật là rất lớn.
Và giữ thói quen ghi lại sau mỗi tiết: điều gì hiệu quả, điều gì cần đổi. Vài tháng làm việc này bằng nhiều khoá tập huấn.
Với người đã dạy nhiều năm nhưng chưa có chứng chỉ
Nội dung khoá học có thể trùng với điều bạn đã tự rút ra, nhưng nó cho bạn từ vựng chuyên môn để trao đổi với đồng nghiệp và để viết hồ sơ chuyên môn.
Hãy dùng phần thực hành để xin phản hồi về những chỗ bạn nghi ngờ trong cách dạy của mình — đây là cơ hội ít có trong công việc thường ngày.
Chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm có thời hạn không?
Thông thường chứng chỉ không có thời hạn, nhưng điều kiện tuyển dụng và yêu cầu bồi dưỡng có thể thay đổi. Hãy kiểm quy định hiện hành khi dự tuyển.
Học online có được cấp chứng chỉ không?
Tuỳ quy định và tuỳ cơ sở; phần thực hành giảng dạy thường yêu cầu có mặt. Hãy hỏi rõ hình thức tổ chức phần thực hành trước khi đăng ký.
Có chứng chỉ là được tuyển dụng làm giáo viên?
Không. Chứng chỉ là một điều kiện; tuyển dụng còn xét bằng chuyên môn, kết quả thi hoặc xét tuyển, và nhu cầu vị trí của cơ sở.
Người dạy ở trung tâm kỹ năng có cần chứng chỉ này?
Tuỳ loại hình cơ sở và quy định áp dụng. Ngay khi không bắt buộc, nội dung về phương pháp và đánh giá vẫn hữu ích cho chất lượng lớp học của bạn.